شمس الدين حافظ
120
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
36 - « عروج بر فلك » بنال بلبل ، اگر با منت سر ياريست * كه ما دو عاشق زاريم و كارِ ما زاريست در آن زمين كه نسيمى وزد ز طُرّهء دوست * چه جاىِ دم زدنِ نافههاىِ تاتاريست ؟ بيار باده كه رنگين كنيم جامهء زرق * كه مستِ جام غروريم و نام هشياريست خيالِ زلفِ تو پختن نه كارِ خامان است * كه زيرِ سلسله رفتن طريقِ عيّاريست لطيفهايست نهانى كه عشق ازو خيزد * كه نامِ آن نه لبِ لعل و خطّ زنگاريست جمالِ شخص نه چشم است و زلف و عارض و خال * هزار نكته درين كار و بارِ دلداريست قلندران طريقت به نيمجو نخرند * قباىِ اطلسِ آنكس كه از هنر عاريست بر آستانِ تو مشكل توان رسيد آرى * عروج بر فلكِ سرورى به دشواريست سحر كرشمهء چشمت به خواب مىديدم * زهى مراتبِ خوابى كه بِه ز بيداريست دلش به ناله ميازار و ختم كن حافظ * كه رستگارىِ جاويد در كَمآزاريست * توضيحات : سر يارى ( فكر موافق و بامحبت - سر - مجاز ) چه جاى دم زدن ( جاى دم زدن نيست - استفهامى ) زرق ( نفاق - ريا ) عيار ( زيرك - جوانمرد - شجاع ) قلندران ( وارستگان ) عروج ( بالا رفتن ) زهى ( شگفتى - شبه جمله - صوت ) كمآزارى ( بىآزارى - قيد نفى مطلق ) با منت ( خطاب به خودش ) تاتار ( قوم مغول ) زير سلسله ( گرفتار زنجير عشق ) خيزد ( ظاهر گردد ) معنى بيت ( 3 ) ( شراب بيار و بده تا جامهء كبود رنگ ريا را به مى شستوشو دهيم كه ما از بادهء فريب نفس سرمست هستيم و به دروغ نام خود را هشيار نهادهايم ) معنى بيت ( 4 ) ( انديشهء وصال تو را در سر داشتن كار هر ناپختهاى نيست زيرا زير زنجير رنج و بلا تحمل و تاب آوردن شيوهء جوانمردان است كه دست از جان شستهاند - تلميح به ماجراى قتل ابو السعيد ابو الخير از علماى عصر غزنوى كه گفت چوبه دار مرا از عياران چرب كنيد ) معنى بيت ( 6 ) ( دلربايى دلبرى ، زيبايى چشم و گيسو و چهره و خط و خال كمال نيست ، در اين كار لطيفهها و نكات باريكى از عشق است كه قلب عاشق را مىسوزاند ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - ديگران سخن و بيان شما را حقيقا درك نمىكنند زيرا تا كسى به جاى شما قرار نگيرد ، نمىفهمد كه شما چه مىكشيد ، اما جنابعالى صبور باشيد و توكل بر خدا كنيد . 2 - حافظ در بيت هفتم شما را نصيحت مىكند كه ناراحت نباشيد و مىفرمايد : وارستگان جهان حقيقت جامهء ابريشمين كسى را كه كمال ندارد به كمترين قيمت نمىخرند زيرا در نظر رندان مجرد و عاشقان فضيلت مهم است ) . 3 - مراد شما برآورده مىشود ، اين نيت عملى مىگردد اما مقدارى فراز و نشيب دارد كه بايد تحمل كنيد و از زبان حسودان نيز ناراحت نشويد و همين امروز نذرى كنيد و نذر ماه قبل را هم عملى سازيد و سوره مباركه « النمل » آيه 70 تا آخر سوره را با معنى و حضور قلب بخوانيد كه گشايش است . 4 - حتما موفق مىشوى زيرا در زندگى نبايد نااميد بود ، نوميدى سم كشندهايست كه زندگى را تلخ مىكند . بدانكه صورت زيبا دليلى بر كاميابى نمىباشد بلكه زيركى ، فتانت ، هنر و درايت ارزش واقعى شماست كه به حمد الله دارا هستيد . 5 - به زودى شاهد موفقيت بزرگى خواهى بود ولى مواظب باش ، مغرور نشوى بلكه آن را مرهون اطرافيان خود بدان . از پدر و مادر دلجويى كن و نسبت به اطرافيان مهربان باش ، مسافرت را توصيه مىكنم و خريدوفروش به موقع است . 6 - چرا دوست دارى او را آزار بدهى ، خدا را خوش نمىآيد ، او تو را دوست مىدارد اما جرأت گفتن را ندارد بلكه بهتر بگويم غرور توأم با خجلت موجب بازگو كردن ، شده است ، پس با او مهربان باش كه خيلى دوستت دارد . 7 - خبرى خوش دريافت مىكنى و مژدهاى خوب براى شما خواهد رسيد ، مبارك است . 8 - مىدانى كه برنده : گوش مىدهد اما بازنده : فقط منتظر رسيدن نوبت خود براى حرف زدن است . « خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل . »